Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος


Τα σύνορα της Ελλάδας άρχισαν να διαμορφώνονται τμηματικά, μετά την Επανάσταση του 1821 κι οριστικοποιήθηκαν, με την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου 1947). Στο Αιγαίο ορίστηκαν με τη Συνθήκη της Λωζάννης (24 Ιουλίου 1923) και με τα οριζόμενα από τις τέσσερις Συμβάσεις του ΟΗΕ για θέματα «Δίκαιο της θάλασσας», μέχρι που αυτές ενσωματώθηκαν σε ενιαίο κείμενο, το γνωστό ως «Σύμβαση ΟΗΕ για το Δίκαιο της θάλασσας».

Με το σχέδιο «Αττίλας» πραγματοποιήθηκε από τους Τούρκους το 1974, η εισβολή στην Κύπρο, οπότε αυτοί άρχισαν να φέρουν στην επιφάνεια, τις θέσεις τους για την υφαλοκρηπίδα, τις ΑΟΖ και τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο. Επιδιώκουν την ανατροπή του status quo στο Αιγαίο, σε όλα τα επίπεδα, προσμένοντας κάποια καλύτερη διευθέτηση στο σύνολο των σχετικών θεμάτων.

Από την ευθεία αμφισβήτηση θαλάσσιων συνόρων, την πλήρη εθνική κυριαρχία και την αποκλειστική εκμετάλλευσή του, μέχρι το φαινομενικά αθώο θέμα «της έρευνας και διάσωσης» και το τελευταίως προστεθέν της θαλάσσιας συνδρομής των μεταναστών και προσφύγων.

Στο τωρινό άρθρο μας, θα συμπεριλάβουμε παρακάτω την εξέταση κάθε σχετικού ζητήματος, εξονυχιστικά. Όσο αφοράει το ζήτημα της εθνικής κυριαρχίας, το οποίο αναφέρεται ως «γκρίζες ζώνες» που τις ανακινούν κάθε τόσο οι παρακρατικοί «γκρίζοι λύκοι».

Aπό το 1936 (ΑΝ 360/1936), τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας, όπου αυτή ασκεί πλήρη κυριαρχία, έχουν καθοριστεί στα 6 ναυτικά μίλια. Με την έναρξη ισχύος της Διεθνούς Συνθήκης για το Δίκαιο της θάλασσας (1982) και την επικύρωσή του από την Ελληνική Βουλή το 1995, η Ελλάδα έχει αποκτήσει το δικαίωμα επέκτασής τους, μέχρι 12 ναυτικά μίλια.

Η Τουρκία, με απόφαση της Εθνοσυνέλευσής της (8.6.1995), θεωρεί την άσκηση αυτού του δικαιώματος, ως αιτία πολέμου = casus belli -. Διατηρώντας στο Αιγαίο, Ελλάδα και Τουρκία τα 6 ναυτικά μίλια, η Ελλάδα ασκεί πλήρη κυριαρχία συνολικά στο ποσοστό 35%, η Τουρκία στο 9%, ενώ το 56% είναι διεθνή ύδατα και για τους τρεις κατόχους στο αντίστοιχο σύνολο.

Με τυχόν επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια, σε αυτήν τη δυνητική περίπτωση, η Ελλάδα θα ασκεί απόλυτη κυριαρχία στο 64%, η Τουρκία στο 10% και το υπόλοιπο αντίστοιχο ποσοστ΄26% διατίθεται στην ελεύθερη διεθνή χρήση.

Η Τουρκία για να περιορίσει την Ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο Πέλαγος, μετά την απόπειρα κατάληψης των Ελληνικών βραχονησίδων Ίμια 1996, δημιούργησε και την περιβόητη κι ευφάνταστη θεωρία «των γκρίζων ζωνών», με την οποία αμφισβητεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς πολλών πέρα για πέρα Ελληνικών νησιών.

Από αυτό το επεισόδιο στα Ίμια, έφτασε και στο σημείο αμφισβήτησης των Ελληνικών χωρικών υδάτων γύρω από αυτά. Τον Μάιο του ιδίου έτους (1996) δημοσιοποίησε αυτήν την αμφισβήτηση, που εισάγεται με την πρωτάκουστη θεωρία των «γκρίζων ζωνών».

Αυτή η δημοσιοποίηση πραγματοποιήθηκε πλαγίως, με το Σχέδιο Εγχειριδίου της Στρατιωτικής Σχολής-Ακαδημίας Άγκυρας, όπου καταχωρείται σε ιδιαίτερο κεφάλαιο των σελίδων του, που επιγράφεται: «Τα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου, γεωγραφική – ιστορική – νομική ανασκόπηση και εισηγήσεις πολιτικής».

Αυθαίρετα και χωρίς να ερείδεται καθόλου στις Διεθνείς Συμβάσεις ή το ισχύον Διεθνές Δίκαιο ή τουλάχιστον να δείχνει τον πρέποντα σεβασμό στα συμβαλλόμενα Κράτη που υπέγραψαν, το προκείμενο Εγχειρίδιο αμφισβητεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς 150 συγκεκριμένων νήσων, νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο, με βάση το Δίκαιο της ζούγκλας, του Ισχυρού. Πραγματικά, δεν μπορούν οι Τούρκοι να κατανοήσουν, πώς έχασαν, τόσα εδάφη, που πρώτα ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία!

Όσο αφορά την οικονομική εκμετάλλευση του θαλάσσιου κι υποθαλάσσιου χώρου του Αιγαίου, πέρα των 6 ναυτικών μιλίων των χωρικών υδάτων, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θαλάσσης (1982), είναι εφικτή μόνο με τον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης – ΑΟΖ.

Στο εύρος αυτών των ζωνών, το ενδιαφερόμενο κράτος έχει μόνο κυριαρχικά δικαιώματα για την εξερεύνηση κι εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, αλλά η κυριαρχία που προσφέρεται, δεν είναι πλήρης, παρά περιορίζεται στο διαδικαστικό μέρος.

Στο Δίκαιο της Θάλασσας – 1982 –υιοθετήθηκε η νομική έννοια της υφαλοκρηπίδας κι όχι η γεωλογική, ενώ συγχρόνως θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά. Η αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που σε ανοικτούς ωκεανούς και πάντα δυνητικά μπορεί να επεκταθεί μέχρι τα 200 ναυτικά μίλια. Η έννοια της υφαλοκρηπίδας εξασθενεί, καθώς υπερκαλύπτεται από την έννοια της ΑΟΖ.

Η Τουρκία αρνείται την υφαλοκρηπίδα των Ελληνικών νησιών του Αιγαίου, με το αιτιολογικό ότι δεν έχουν δική τους, γιατί τα θεωρούν πως τα εν λόγω νησιά σαν φυσική προέκταση της ίδιας υφαλοκρηπίδας της Ανατολίας (γεωλογική έννοια που υποδηλώνει το εν λόγω πέτρωμα).

Επίσης, η Τουρκία με μια πρωτάκουστη κι ευφάνταστη διαπλαστική της εφευρετικότητα σε θεωρία που την κατονομάζει «περί μειωμένης επήρειας», αμφισβητεί και τον καθορισμό Ελληνικής ΑΟΖ στο πιο ακραίο κι ανατολικό νησί μας Καστελόριζο, προς τις τουρκικές ακτές.

Επιπλέον ισχυρίζεται ότι αυτό το νησί, λόγω της γεωγραφικής του θέσης δεν ανήκει σε νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου, αλλά ελεύθερο από κάποια ομάδα, στη Μεσόγειο Θάλασσα, έχοντας μειωμένη επήρεια για την διαμόρφωση της Ελληνικής ΑΟΖ.

Όσον αφορά την Τρίτη περίπτωση της έρευνας και διάσωσης παρατηρείται ότι η διεθνής πρακτική και οι Διεθνείς Οργανισμοί ΙΜΟ ΙCAO στο κοινό τους Εγχειρίδιο υιοθετούν το ταυτόσημο των περιοχών για ναυτική και αεροπορική έρευνα και διάσωση με τα όρια του FIR.

Με αυτά τα δεδομένα, η Ελληνική περιοχή ευθύνης για την έρευνα και τη διάσωση, έχει καθοριστεί από τη δεκαετία του 1950 να συμπίπτει με την έκταση του FIR Aθηνών, καλύπτοντας όλο το Αιγαίο Πέλαγος, κατόπιν διμερή συμφωνία των εμπλεκομένων, γιατί και τα δύο αυτά μέτρα αφορούν την προστασία και προαγωγή του χώρου και χάρη ευκολία στην απομνημόνευση.

Η Τουρκία, από τον Αύγουστο του 1974, αρνείται τα όρια του Box Αθηνών. Με μονομερή, δικό της κανονισμό (88/1988), καθόρισε την περιοχή έρευνας και διάσωσης, όσο αφορά το χώρο ευθύνης της, επιφέροντας τη διχοτόμηση του Αιγαίου Πελάγους.

Το 2001 δημοσίευσε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (αριθμ 2461/12-12-2001), ένα χάρτη του Αιγαίου Πελάγους, όπου θεωρεί περιοχή εθνικής ευθύνης της για έρευνα και διάσωση το τμήμα ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, ο οποίος χωρίζει στα δ[υο μέρη το Αιγαίο Πέλαγος.

Οι Τούρκοι μας έγιναν βραχνάς και στενός κορσές, σχεδόν επί μισό αιώνα, με παντοειδείς και ποικίλους τρόπους, να επιζητούν την ανατροπή του status quo κι επαναφορά στα οθωμανικό πρότυπα της κατάστασης στο Αιγαίο, γιατί δεν χωνεύουν, το γεγονός της Ελληνικής απελευθέρωσης, μετά από περίπου400 χρόνια σκλαβιάς.

Όμως, φαίνεται ότι ξεχνούν Ορθόδοξη Ελλάδα, η Παναγία δεν έχει μόνο το κατάδικο της Περιβόλι, το Άγιο Όρος, αλλά ακόμη και το δικό της Πέλαγος, το Αιγαίο. Αυτό εκτείνεται από τη Σαμοθρία Κρημνιώτισσα, μέχρι το Καστελόριζο, με την Παναγία του Κάστρου.

Οι Έλληνες που κατά συντριπτική πλειοψηφία είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, την τιμούν και την προσκυνούν, καθώς αδιαλείπτως τους προστατεύει. Και συγκεκριμένα και τώρα είμαστε βέβαιοι, ότι η πρεσβεία της θα είναι αποτελεσματική προς τον Υιό της.