
Γράφει ο Αντώνης Κολιάτσος*
Από πολλά χρόνια πριν, όταν ένας δημόσιος κριτής των ιδεολογικό-πολιτικό-κοινωνικών πραγμάτων της εποχής του ήθελε να δώσει το μέτρο της κριτικής του δεινότητας, διάλεγε το πιο ασήμαντο, το πιο ανάξιο θέμα και το στόλιζε με τον πιο πλούσιο, τον πιο γλαφυρό έπαινο. Όσο πιο ταπεινό το θέμα, και πιο πειστικό το εγκώμιο, τόσο μεγαλύτερη η δόξα του. Έτσι ο Λουκιανός έγραψε το εγκώμιο της Μυίγας (μύγας) και ο Μιχαήλ Ψελλός της ψείρας, του κοριού και του ψύλλου. Και ο Φαρίνος στη Ρώμη το εγκώμιο Θερσίτη (σ.σ, του ομηρικού αλαζόνα και αυθάδη Έλληνα στρατιωτικού κατά τον Τρωικό πόλεμο) καθώς και του τεταρταίου πυρετού. Ο Έρασμος(έγραψε) το αθάνατο «Μωρίας Εγκώμιο», ο Μαγιοράτζο το εγκώμιο του βορβόρου, ο νεοπλατωνικός επίσκοπος Συνέσιος το εγκώμιο της φαλάκρας και ο Βολταίρος το εγκώμιο της υποκρισίας, που είχε παγκόσμια απήχηση.
Ψάχνοντας, προ ημερών, ο υποφαινόμενος, να βρει το θέμα του επόμενου άρθρου του, διερωτήθηκε, γιατί να μη γραφεί και το εγκώμιο του προ ημερών εκδημήσαντος εις Κύριον Χένρυ Κίσινγκερ; Γιατί, τουλάχιστον για τους «παθόντες» εξ’ αιτίας της πολιτικής του: Έλληνες, Χιλιανούς, Αργεντίνους, Βιετναμέζους, Καμποτζιανούς, Ινδονήσιους κ.ά πιο περιφρονημένο και αποδιοπομπαίο πρόσωπο από τον εκλιπόντα τ. Αμερικανό ΥΠ.ΕΞ, δεν υπήρξε μέχρι σήμερα στον κόσμο. Κανένας τους δεν λέει καλό λόγο για αυτόν…
Ο Χ. Κίσινγκερ αναμφίβολα υπήρξε πολέμιος της Ελλάδας και των δικαίων της. Μπορεί να μην είχε ως άμεσο αντικειμενικό σκοπό να μας βλάψει, αλλά η όλη πολιτεία του, έστω έμμεσα, υπήρξε επιζήμια για τα ζωτικά συμφέροντα της πατρίδας μας. Και το όνομά του συνδέθηκε με μεγάλες εθνικές καταστροφές και τη δημιουργία τόσο επικίνδυνων καταστάσεων για τον ελληνισμό, ώστε να θεωρείται κακός δαίμονας, για τους Έλληνες.
Ωστόσο, αν μπορούσε κανείς για λίγο να αποστασιοποιηθεί από το προσωπικό χρώμα των γεγονότων και να απαλλαγεί από το αίσθημα της δικαιολογημένης αντιπάθειας για τον παρακοιμώμενο των τ. Αμερικανών προέδρων Νίξον και Φορντ, θα έπρεπε να αναγνωρίσει πως ο Χ. Κίσινγκερ είχε εκτατά, ανεπανάληπτα προσόντα.
Η ανωτερότητα απαιτεί να μην αποκρύπτει κανείς ή να ακυρώνει τα προτερήματα του αντιπάλου. Και ο αποδημήσας για την ουράνια πολιτεία Χ. Κίσινγκερ θα μείνει στην ιστορία αναμφισβήτητα ως ένας πολιτικός που μπορεί να αμφισβητούνταν οι αρετές, αλλά όχι οι ικανότητες.
Γιατί ο εκλιπών είχε την εκπληκτική ικανότητα να εμφανίζεται άλλοτε ως περιστερά της ειρήνης και άλλοτε κυνικά πολεμοχαρής, ανάλογα με τα συμφέροντα της στιγμής και να γίνεται πιστευτός, κάτω και από τις δύο περιστασιακές μάσκες. Ήξερε να διαπραγματεύεται, να εκβιάζει, αλλά και να… χαμογελάει. Να φοράει ρωσικούς σκούφους, ή αράπικες μανδήλες ή κινέζικες εργατικές φόρμες, κατά τις ανάγκες της στιγμής, να γίνεται συμπαθής, να επηρεάζει, να εκφοβίζει, να πείθει…
Μπορεί να διαφωνεί κανείς με την πολιτική του, δεν μπορεί όμως να μην παραδέχεται πως ο δαιμόνιος Εβραίο-Γερανό-Αμερικανός ήταν ένας από τους λίγους επικεφαλής του αμερικανικού υπουργείου εξωτερικών που είχαν συνολική και βαθιά εικόνα των διεθνών πραγμάτων, συγκεκριμένη γνώση των επί μέρους προβλημάτων και γενικό προδιαγεγραμμένο σχέδιο δράσεως με τη δυνατότητα να το προσαρμόζει στις εκάστοτε ανάγκες. Γιατί ο Κίσινγκερ δεν διηύθυνε την εξωτερική πολιτική της Αμερικανικής υπερδύναμης ερασιτεχνικά. Ήταν μαζί και δοκιμασμένος τεχνοκράτης και μελετημένος ιστορικός και εμπνευσμένος πολιτικός. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στους σκοτεινούς καιρούς του ψυχρού πολέμου: στον Κίσινγκερ οφείλεται το άνοιγμα της Αμερικής προς την Κίνα, ότι ο Κίσινγκερ κατάφερε να διώξει τους Ρώσους από την Αίγυπτο και χάρις στην διαπραγματευτική μαεστρία του η Αμερική πέτυχε να απαγκιστρωθεί από το Βιετνάμ αλλά και να καταντήσει η Ινδοκίνα πεδίο σύγκρουσης Ρωσίας-Κίνας.
Το φοβερό, ωστόσο της περίπτωσής του, ήταν ότι ο άνθρωπός ήταν αδίστακτος, εσφαλμένα αδίστακτος. Και η μεγάλη του αδυναμία ήταν πως δεν μπόρεσε, πιθανότατα ποτέ, να καταλάβει την αξία και τη σημασία ορισμένων ηθικών βασικών αρχών στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής.
Αθεράπευτα θαυμαστής του διαβόητου Μέτερνιχ, του αλήστου μνήμης υπουργού των Εξωτερικών της Αυστρίας, επί Ιεράς Συμμαχίας, ο Κίσινγκερ, μελέτησε εμβριθώς την πολιτεία του. Και όπως ο διακριθείς για την διπλωματική του ευστροφία Αυστριακός ΥΠΕΞ θυσίαζε τα δικαιώματα και αγνοούσε τα αισθήματα των λαών καθορίζοντας την πολιτική του με την αντίληψη «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», έτσι και ο Κίσινγκερ περιφρονούσε τη δύναμη του δικαίου χρησιμοποιώντας μόνο τη ρομφαία του ισχυρότερου. Για αυτό αμφότεροι, αν και πρωταγωνιστές σε διαφορετικές εποχές και κρίσιμες γεωπολιτικές συνθήκες, υπήρξαν μοιραίοι άνθρωποι για τον ελληνισμό. Και ίσως είναι χαρακτηριστικό πως ήταν απόλιδες (σ.σ, ο Μέτερνιχ ήταν Ρηνανός που χρημάτισε υπουργός ενός ξένου κράτους και ο Κίσινγκερ, Εβραίος της Γερμανίας που έγινε υπουργός της Αμερικής).
Ωστόσο το μεγάλο ελάττωμα του Κίσινγκερ ήταν, πως δεν ήξερε ότι, όποια επιτυχία και αν έχεις χάρη στις στυγνές υλιστικές μεθόδους που μπορεί να εφαρμόζεις, θα έρθει μέρα που πικρά θα διδαχθείς ότι, χωρίς το υπόβαθρο της αληθινής δικαιοσύνης και του ήθους, καμία πράξη στο βάθος του χρόνου δεν έχει διάρκεια και προ παντός δεν έχει δικαίωση.
Εξ’ άλλου η ιστορία εκδικείται τους περιφρονητές των αρχών και αξιών, που η πείρα και η ζωή των λαών κατέστησε αναπότρεπτες. Οι ισχυρότερες αυτοκρατορίες κατέπεσαν, όταν έπαψαν να έχουν ηθικό υπόστρωμα. Το βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου καταλύθηκε όταν σταμάτησε η εκπολιτιστική αποστολή του. Οι Ρωμαίοι καταποντίστηκαν όταν στερήθηκαν του ζήλου αφομοιώσεως των μορφωτικών επιτευγμάτων των λαών, που κατακτούσαν. Το Βυζάντιο κατέρρευσε, όταν περιορίστηκε στην τυπική διεκπεραίωση των μικροσυμφερόντων μικρών Βασιλέων, μυωπικών πολιτικών και ανόητων Στρατηγών.
Και το μεγάλο ερώτημα! Ήταν άραγε. μακροπρόθεσμα έξυπνη η πολιτική του Κίσινγκερ, για παράδειγμα απέναντι στη Κύπρο; Ή στην πραγματικότητα, όπως θα έλεγε ο Ταρεϋλάνδος, ήταν κάτι χειρότερο από έγκλημα και μέγα λάθος για τα ευρύτερα συμφέροντα των ΗΠΑ;
Και σε αυτή ακριβώς την αδυναμία του να προσμετρήσει το βάρος του ήθους, σαν ιστορικού παράγοντα, θα έλεγε κανείς, ότι εστιάζεται η ένσταση, που μπορεί να προβληθεί απέναντι στον νεότερο Μέτερνιχ-Κίσινγκερ. Και ειδικότερα να τον ψέξει, γιατί:
• Πίσω από τις διπλωματικές του ικανότητες κρυβόταν η απέραντη αγάπη για την μυστικότητα, την χειραγώγηση και την επιθυμία να προστατεύσει, με κάθε τρόπο τα εθνικά και εταιρικά συμφέροντα της Αμερικής.
• Αναμείχθηκε σε σχέδια για δολοφονίες στην Λατινική Αμερική με την διαβόητη: «Επιχείρηση Κόνδορας», όταν χρησιμοποίησε τη CIA στην ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε, στη Χιλή. Και λίγο αργότερα που αφήνοντας να εξελιχθεί ο λεγόμενος «βρώμικος πόλεμος» στην Αργεντινή, συνέβαλλε στην ανατροπή της τότε νομίμου Προέδρου Ιζαμπέλ Περόν από την στρατιωτική χούντα υπό τον Στρατηγό Χόρχε Βίντέλα.
• Έδωσε το πράσινο φως. στον στρατιωτικό δικτάτορα της Ινδονησίας Σουχάρτο για την εισβολή στο Ανατολικό Τιμόρ, υποστήριξε τη βάναυση εκστρατεία του Πακιστάν για να καταστείλει την αποσχιστική εξέγερση στο σημερινό Μπαγκλαντές, και επεδοκίμασε την εισβολή στην Αγκόλα από το καθεστώς του Απαρτχάιντ της Νοτίου Αφρικής.
Κατά τα άλλα, πρόκειται, χωρίς αμφιβολία, για άνθρωπο ιδιοφυή, εραστή της «RealPolitic» και «μάγο της διπλωματίας», όπως πολλοί θαυμαστές του τον αποκαλούν. Και θα ήταν ευχής έργο, αν μπορούσε να έχει διαφορετικό χαρακτήρα και να μεταχειριστεί τα προσόντα του για το γενικότερο καλό.
Και τότε γιατί το… εγκώμιο του εκλιπόντα Κίσινγκερ; Γιατί από δημοσιογραφική… διαστροφή, ο γράφων, θέλησε να σας κάνει να πάψετε , έστω και για λίγο, να αισθάνεστε απέχθεια για αυτόν τον άνθρωπο Και αν, καταφέρει να φθάσετε στο σημείο να ψιθυρίσετε "μωρέ, έχει και λίγο δίκιο" με αυτά που γράφει , αναμφίβολα, τότε, αυτό το εγκώμιο δικαιώνεται.
Εξ’ άλλου, ένα τέτοιο εγκώμιο έχει βαθύτερο σκοπό να ταράξει λίγο, με την παραδοξολογία του, τις κατεστημένες απόψεις, θυμίζοντας πως υπάρχουν δύο πλευρές σε κάθε νόμισμα. Στο κάτω-κάτω, στη διαδικασία εύρεσης της αλήθειας, που λέγεται δικαιοσύνη, υπάρχει πάντα, κοντά στον εισαγγελέα, και ο συνήγορος. Και οι δύο υπερβάλλουν. Και οι δύο μεροληπτούν. Αλλά, από την αντίθεσή τους, βγαίνει, συνήθως, η αλήθεια.
Από το άλλο μέρος ο Ιερώνυμος Καρτάν (σ.σ, σπουδαίος Ιταλός μαθηματικός) είχε συγγράψει το εγκώμιο του Νέρωνα και ο συνονόματός του Ροράριο το εγκώμιο των αρουραίων. Γιατί να στερηθεί ανάλογης τιμής και ο αποθανών τ. Αμερικανός Εξωτερικών, έστω και από ταπεινή γραφίδα, όπως του γράφοντος;
Σημ.: Ήταν Αύγουστος του 1994 όταν επιστρέφοντας από το παγκόσμιο συνέδριο της ασφαλιστικής εταιρείας ALICO, που είχε διεξαχθεί εν πλω στην Καραϊβική, ο υποφαινόμενος βρέθηκε στο Μανχάταν, στη Νέα Υόρκη, όπου επρόκειτο να συναντήσει τον Μόρις Γκρίνμπερκ το μεγάλο αφεντικό του παγκόσμιου χρήματο-ασφαλιστικού κολοσσού American Internacional Group (σ.σ, το AIG προτού την κρίση του 2008 είχε εργασίες σε 130 χώρες, 88 εκατ. πελάτες και περισσότερες από 90 θυγατρικές εταιρείες μεταξύ των οποίων και η ALICO). Βγαίνοντας από το ασανσέρ του τελευταίου ορόφου του ουρανοξύστη «Building and AIG», όπου η έδρα της εταιρείας, είδα τον Μόρις Γκρίνμπερκ με τον Κίσινγκερ να βγαίνουν από το γραφείο του πρώτου και να έρχονται προς τους ανελκυστήρες. Εκεί, ο γράφων, με δική του πρωτοβουλία, επεδίωξε και είχε χειραψία με τον Κίσινγκερ, στον οποίο ο Γκρίνμπερκ διευκρίνισε ότι ήταν(ήμουν) σύνεδρος στο παγκόσμιο συνέδριο της ALICO της Καραϊβικής και βραβευμένος, ως 3ος ασφαλιστής της ALICO στον κόσμο για το έτος 1994.Σημειωτέον ότι ο τ. ΥΠΕΞ της Αμερικής, ήταν ειδικός σύμβουλος του προέδρου της AIG, που παρείχε συμβουλές αναφορικά με την πολιτική σταθερότητα της χώρας, όπου η εταιρεία σχεδίαζε να αναπτύξει εργασίες ή έπρεπε να αποχωρήσει.
*email: akoliatsos@gmail.com