
Γράφει ο Δημήτρης Χαμπίπης*
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για την αριστερά και για το ρόλο της στις μελλοντικές κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις.
Μια αριστερά που τείνει να ξαναγίνει μόδα και που όμως σε μια εποχή με την παγκοσμιοποιημένη φιλοσοφική θεώρηση και τις συντηρητικές πρακτικές να κυριαρχούν δεν έχει πείσει και δεν έχει αποσαφηνίσει την στρατηγική της και τις πολιτικές επιλογές και προτεραιότητες.
Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο η Αριστερά καλύπτει ένα κράμα πολιτικών κινήσεων από το παραδοσιακό Κομμουνιστικό κόμμα μέχρι την λεγόμενη Κεντροαριστερά.
Οι Σοσιαλιστές της Ελλάδας, Ισπανίας και της Γαλλίας, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) της Γερμανίας, οι Εργατικοί της Βρετανίας και το Δημοκρατικό κόμμα της Ιταλίας σε ελάχιστα σημεία συμφωνούν και συγκλίνουν και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να χαράξουν μια κοινή πολιτική για το μέλλον της Ευρώπης.
Υπάρχουν σαφείς διαφορές ανάμεσα στους νεοδεξιούς συντηρητικούς και στις προοδευτικές δυνάμεις αλλά η Ευρωπαϊκή αριστερά δεν καταφέρνει να προσδιορίσει και να οριοθετήσει τις διαχωριστικές γραμμές και να πείσει τους πολίτες ότι αποτελεί το αντίπαλο δέος απέναντι σε μια μονόπλευρης κατεύθυνσης και σκληρά ταξική πολιτική που η παγκοσμιοποίηση με τους γνήσιους εκπροσώπους της καταφέρνουν να επιβάλουν με κάθε τρόπο.
Τι είναι άραγε προοδευτικό, αριστερό και τι δεξιό σήμερα και ποιος είναι αυτός που θα εκπροσωπήσει με ειλικρίνεια τις χαμηλές εισοδηματικές τάξεις και τις αδύναμες και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες που πλήττονται βάναυσα και που βήμα-βήμα υποβαθμίζεται η ποιότητα ζωής τους;
Πότε θα γίνει αυτή η συζήτηση αλλά με συγκεκριμένο περιεχόμενο και όχι όπως γίνεται σήμερα προσποιητά και με ταμπέλες που αποκαθάρουν από τις συντηρητικές πρακτικές δήθεν αριστερούς και ενοχοποιούν πολιτικούς αντιπάλους ως δήθεν δεξιούς και που καθιστούν ακόμη ποιο γκρίζο το τοπίο;
Ο Σύριζα ξεπρόβαλε ξαφνικά από το τίποτα και δεν κατάφερε να δώσει αριστερό στίγμα μιας και την 5ετή κυβερνητική του θητεία μάλλον τις νεοφιλελεύθερες πρακτικές που παρέλαβε συνέχισε με θρησκευτική ευλάβεια και σε πολλές περιπτώσεις όπως η θέσπιση χρηματιστηρίου ενέργειας τις ξεπέρασε.
Το ΠΑΣΟΚ ως ο μεγάλος πολιτικός οργανισμός της κεντροαριστεράς ακολούθησε γνήσια αριστερή κυβερνητική πολιτική την 10ετία του ’80 οριοθετώντας τις διαχωριστικές γραμμές με την δεξιά παράταξη.
Μια σειρά από φιλολαϊκές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις τότε έφεραν τον απλό πολίτη με αριστερή κουλτούρα κοντά στο ΠΑΣΟΚ και τον Αντρέα Παπανδρέου.
Όμως αυτό δεν πήρε θεσμική θωράκιση και σε έναν πολυσυλλεκτικό χώρο, ένα μωσαϊκό ανθρώπων με διαφορετικές αφετηρίες και αναφορές, που εκπροσωπούσαν κοινωνικές ομάδες από όλο το φάσμα της παραγωγής και της κοινωνίας, και με διαφορετικούς στόχους και επιδιώξεις κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος μετά τον Αντρέα.
Παρά την διαπιστωμένη αναγκαιότητα ουδέποτε τέθηκε θέμα επίσημης καταγραφής και θεσμοθέτησης των ιδεολογικοπολιτικών τάσεων που μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και την πολιτική σύνθεση θα κατέληγε σε μια συνολική πολιτική στρατηγική επ’ ωφελεία της χώρας και του λαού.
Οι διάφορες ιδεολογικοπολιτικές τάσεις που λειτούργησαν ήταν μικρές μειοψηφικές έως και γραφικές ομάδες και ουδέποτε το ΠΑΣΟΚ αξιοποίησε σε καθεστώς εξουσίας και ως εκ τούτου ήταν και οι μόνοι που δικαιούνταν να ομιλούν περί αριστεράς.
Άλλωστε από το 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέου τους είπε ‘’Σας ευχαριστώ για τους μέχρι σήμερα αγώνες και την προσφορά σας και θα τα λέμε τακτικά. Θέλω να αλλάξω μια βαθιά συντηρητική κοινωνία αλλά με ειρηνικό τρόπο και σε βάθος χρόνου. Δεν επιλέγω τις ρίξεις, τις ανατροπές και τους ριζοσπαστισμούς που μέχρι σήμερα αποτελούσαν την βάση των ιδεολογικοπολιτικών μας αναζητήσεων’’.
Μέριασαν έτσι μια σειρά από πολιτικά στελέχη αριστερής απόχρωσης και επελέγησαν και στελέχωσαν τις Κυβερνήσεις της δεκαετίας του ’80 σύσσωμη η Ένωση Κέντρου και το ΚΟΔΗΣΟ.
Το δίλημμα για να ξαναμπεί το ΠΑΣΟΚ σε νικηφόρα πορεία και σε τροχιά εξουσίας δεν είναι η αριστερά αλλά η στροφή προς το κέντρο.
Το κέντρο που δεν αποτελεί έναν σαφή πολιτικό προσδιορισμό αλλά οριοθετείται ως κοινωνικός χώρος. Μια μεγάλη δεξαμενή από ανθρώπους της παραγωγής από ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρηματίες, αγρότες, στελέχη της Δημόσιας Διοίκησης αλλά και εργαζόμενους και άνεργους που αναζητούν δεσμεύσεις και καλύτερη προοπτική. Συστεγάζονται εκεί απογοητευμένοι από τις Δεξιές και αριστερές Κυβερνήσεις και που κρίνουν πάντα με σαφείς πολιτικές δεσμεύσεις και εγγυήσεις για πολιτικές που έχουν αναπτυξιακό προσανατολισμό, για στήριξη της παραγωγικής ανασυγκρότησης, για μεταρρυθμίσεις στην κρατική διοίκηση ώστε να υπηρετεί ισότιμα όλες τις κοινωνικές ομάδες, για πολιτικές που σέβονται το περιβάλλον και για ένα σύγχρονο κοινωνικό Κράτος.
Η στροφή προς τ’ αριστερά, προς τα δεξιά ή προς το κέντρο δεν είναι ζήτημα πολιτικής συγκυρίας.
Για να ξαναπάρει το ΠΑΣΟΚ την πρωτοβουλία των κινήσεων στην πολιτική σκακιέρα οφείλει να επαναχαράξει τις διαχωριστικές γραμμές με την δεξιά παράταξη, να αποσαφηνίσει την πολιτική του ταυτότητα και να επαναπροσδιορίσει τον πολιτικό του προσανατολισμό.
*Ο Δημήτρης Χαμπίπης είναι οικονομολόγος