Αναρτήθηκε στις:03-02-21 11:13

Η αλογόμυγα του φιλόσοφου Σωκράτη σε νέες… περιπέτειες


Γράφει ο Αντώνης Κολιάτσος*


Γράφει, μεταξύ άλλων στο «FB», ο καλός φίλος από τα παλιά Ν. Κουτσούκαλης κριτικάροντας πρόσφατο άρθρο μου, με τίτλο: «και όμως, απ’ όλα έχει ο αρτινός μπαξές των ιδεών…»: «…γιατί το κράτος δεν ενδιαφέρεται για τα τόσα ζητήματα που υπάρχουν στην Άρτα και μπορούν να λυθούν, αλλά περιέχει και προτάσεις πώς να λυθούν και ποιά να τεθούν πρώτα στον κατάλογο των λύσεων[…]. Καλά κάνεις, Αντώνη, και τα γράφεις, καίτοι γνωρίζεις ότι δεν πρόκειται να δοθεί καμία λύση. Οι πολιτικοί μας καλά βουλεύονται, ώστε καλλίτερα να βολεύονται». (σ. σ, ίδετε εφημ. Ταχυδρόμος της 14/01/2021 και τη σχετική ανάρτηση του γράφοντος). Για να «αντιδράσει» στη συνέχεια, σχολιάζοντας τα γραφόμενά του ο γνωστός δικηγόρος Γιάννης Καϊντάσης σημειώνοντας: «… Από την στιγμή που δεν υπάρχει ιδιωτική πρωτοβουλία, να συγκεντρωθούν κεφάλαια προκειμένου να δημιουργήσουν ιδιωτικές υποδομές για να αξιοποιήσουν το brand name Άρτα, τότε δυστυχώς δεν υπάρχει μέλλον[…]. Η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι εκείνη η δύναμη που κατέκτησε τον πλανήτη. Αν περιμένουμε από τον δημόσιο τομέα, θα περιμένουμε πολύ, έστω κι αν ο Αντώνης, η σωκρατική αλογόμυγα τσιμπά τα νωθρά καπούλια των ακίνητων καρεκλοκενταύρων κουνώντας τους κοντές ερεθιστικές φουστίτσες...»

Όμως, τι θέλει να πει… ο ποιητής με την αμέσως πιο πάνω ατάκα;

Ποια ειδικότερα είναι, η «σωκρατική αλογόμυγα» για την οποία μιλάει, φίλος ο Γιάννης; Και πως, ο, μεταφορικά υποδυόμενος το ρόλο της (εν προκειμένω ο γράφων) «τσιμπάει τα νωθρά καπούλια των ακίνητων καρεκλοκενταύρων…»; Αναμφίβολα ο Γιάννης Καϊντάσης αναφέρεται στον μεγάλο φιλόσοφο της αρχαιότητος, τον Σωκράτη! Ο οποίος, δεν ήταν, όπως συνηθίσαμε να τον θεωρούμε, ένας σοφός γέροντας καλοσυνάτος, που περιφερόταν στους δημόσιους χώρους της Αθήνας, συγκέντρωνε τους πολίτες, νέους κυρίως, και τους δίδασκε αρετή και σοφία. Ο Σωκράτης, ήταν φοβερά είρων και ακραία εριστικός. Ένεκα δε της διαβόητης «μαιευτικής μεθόδου» που εφάρμοζε συνομιλώντας, προκειμένου οι συνομιλητές του να ανακαλύψουν την αλήθεια (σ. σ, ήταν ο τρόπος αναζήτησής της, δια ερωτήσεων που υπέβαλλε ο μεγάλος Αθηναίος δάσκαλος στον μαθητή-συνομιλητή του, οδηγώντας τον στην ανεύρεσή της, χωρίς ο ίδιος να διατυπώνει ανοιχτά συγκεκριμένη άποψη), εμφανίζονταν καθ’ υπερβολήν ενοχλητικός. Ο ίδιος στην μνημειώδη απολογία του ενώπιον του δικαστηρίου που τελικά τον καταδίκασε σε θάνατο, απευθυνόμενος στους δικαστές δεν δίστασε να τους ειρωνευτεί, όταν χαρακτήρισε τον εαυτό του οίστρο πάνω σε άλογο μεγαλόσωμο και νωθρό που χρειάζονταν μία αλογόμυγα να του τσιμπάει τα καπούλια για να το ξυπνάει. « Γιατί, αν με σκοτώσετε, δε θα βρείτε εύκολα άλλον τέτοιο σαν και μένα, που, κυριολεκτικά, αν και ακούγεται λίγο αστείο, τοποθετήθηκε από τον θεό στην πόλη όπως μία αλογόμυγα πάνω σε άλογο μεγαλόσωμο και καθαρόαιμο, νωθρό όμως εξαιτίας του όγκου του, που του χρειάζεται μία αλογόμυγα να το ξυπνάει. Σαν κάτι τέτοιο μου φαίνεται πως ο θεός με έβαλε στην πόλη για να μη σταματάω όλη μέρα να ξυπνάω και να διαφωτίζω και να επιπλήττω τον καθένα σας, πηγαίνοντας να καθίσω δίπλα του, όπου και αν πάει…», ήταν τα λόγια του (σ.σ: βλ. Πλάτων, Aπολογία Σωκράτους, 30d – 31).

Οίστρος όμως στην αρχαία μας γλώσσα ήταν η αλογόμυγα που δεν αφήνει το ζώο να κοιμηθεί, που το τσιμπάει στα καπούλια, στα μάτια, στα πόδια, και το αναγκάζει σε συνεχή κίνηση και δράση. Οίστρος, αλογόμυγα, ήταν το παρανόμι, το παρατσούκλι του Σωκράτη. Αυτός ο περίεργος Αθηναίος με το οιστρήλατο δαιμόνιο, ο απρόβλεπτος, ο πότης, ο περιφερόμενος στα κουρεία,, στις παλαίστρες, στα γυμναστήρια και στα συμπόσια σχεδόν ξυπόλητος, είρων, που δεν άφηνε σε χλωρό κλαρί πολιτικούς, σοφιστές, πλούσιους, δικαστές, δήμο και πολίτευμα, ήταν ο Σωκράτης, όπως τον καταγράφει πιστά ο ηλικιακά νεότερός του και ομοτράπεζός του Ξενοφώντας στη δική του «Απολογία του Σωκράτη». Από το άλλο μέρος, η αρχαιοελληνική λέξη οίστρος, η αλογόμυγα του Σωκράτη, στην πορεία του χρόνου έχει τη δική της σημασιολογική περιπέτεια…. Σήμερα η λέξη οίστρος είναι ταυτόσημη με τη μεγάλη, αιφνίδια έμπνευση - όταν μάλιστα έμπνευση είναι η πλήρωση του υπαρξιακού μας κενού- με ένα ανατρεπτικό ισχυρό ρεύμα αέρος γεμάτο με ιδέες, εικόνες, ήχους, ρυθμούς, σχήματα, επιμέλεια κινήσεων.

Ωστόσο ο μεγάλος δάσκαλος θεωρώντας πως απευθύνεται σε πολίτες της γενιάς τού Αριστείδη, 90 χρόνια πριν, όταν τα προβλήματα της πόλης επιλύονταν με τη συμμετοχή των πολιτών και δημοκρατικές διαδικασίες, μάλλον έκανε λάθος. Τώρα, στην εποχή του, οι πολίτες της γενιάς τού Πελοποννησιακού Πολέμου, ζούσαν σε κατάσταση προϊούσας παρακμής, όπου τα πάντα θεωρούνταν «ατομικό δικαίωμα». Και, παρότι οι «καθαρόαιμοι», Αθηναίοι «προειδοποιήθηκαν» από την ενοχλητική σωκρατική αλογόμυγα για τα επερχόμενα δεινά, δεν «συνήλθαν». Όχι μόνο καταδίκασαν σε θάνατο τον Σωκράτη, (για ασέβεια στους Θεούς) αλλά συνέχισαν τη φρενήρη πορεία στον κατήφορο της παρακμής, ώσπου, 90 πάλι χρόνια αργότερα (307π.χ), η άλλοτε λαμπρή «Αθηναϊκή Δημοκρατία», να περιέλθει στο έσχατο σημείο παραλυσίας και διάλυσης. Μάλιστα ήταν τέτοια η κατάντια της πόλης, ώστε, προκειμένου να «τιμήσει» τον ασύδοτο Δημήτριο τον Πολιορκητή [σ. σ, ήταν γιός του Μακεδόνα Αντίγονου (ένας από τους διαδόχους του Μ. Αλεξάνδρου), που το 307 π.X. κατέκτησε την παρηκμασμένη Αθήνα και εγκαταστάθηκε στον οπισθόδομο του Παρθενώνα απ’ όπου κυβέρνησε τυραννικά μέχρι 301 π.Χ.], τού παραχώρησε τον Παρθενώνα, ως προσωπικό του πορνείο.

Σήμερα, που τα μεγάλα προβλήματα της Αρτινής Πατρίδας δεν αντέχουν περεταίρω εφησυχασμούς και ολιγωρίες, διασπάσεις δυνάμεων και πολιτικές αντιπαλότητες, ύποπτους συγχρωτισμούς και κάθε τι άλλο, από τα κακά της Αρτινής μοίρας. Σήμερα που για να πάει μπροστά η παρηκμασμένη Άρτα απαιτούνται: παναρτινή συστράτευση ελεύθερη σκέψη, εποικοδομητική κριτική, όραμα, αναπτυξιακές ιδέες, υλοποιήσιμες προτάσεις, κοινωνικές συναινέσεις, δυναμικές ενωτικές και συλλογικές δράσεις., αναρωτιέται ο σκεπτόμενος αρτινός πολίτης. Μήπως στο τοπικό στερέωμα είναι αναγκαία η παρουσία όχι μίας σωκρατικής αλογόμυγας, αλλά περισσότερων του είδους; Μήπως, παρά το κόστος που συνεπάγεται ο ενοχλητικός ρόλος τους, να τσιμπάνε τα καπούλια της τοπικής πολιτικής, κομματικής και αυτό-διοικητικής εξουσίας για να την «τσιγκλίσουν» και να αφυπνίσουν τις Αρτινές λαϊκές συνειδήσεις, η Άρτα έχει ανάγκη αυτούς τους σωκρατικούς οίστρους; Και εν πάση περιπτώσει σήμερα, που τα πράγματα έχουν φθάσει στο απροχώρητο, μήπως ο γενέθλιος τόπος χρειάζεται όσο ποτέ την έντυπη όσο και την ηλεκτρονική «σωκρατική αλογόμυγα». Η οποία θα τσιμπάει αντί να «ταχταρίζει» τους τοπικούς ιθύνοντες όταν, μέσα από αυστηρή αλλά και εποικοδομητική δημοσιογραφική κριτική, αποδεικνύεται ότι δεν δικαιούνται το ταχτάρισμα;

Από την άλλη αυτός ο πληθωρισμός των κολακευτικών likes στο «FB» υπέρ κάποιων επώνυμων της Αρτινής εξουσίας, που στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι αντιστρόφως ανάλογος των σχεδόν ανύπαρκτων αναπτυξιακών έργων τους και των αφόρητα εσωστρεφών ημερών τους, μήπως ήρθε η ώρα να υποκατασταθεί από περισσότερες «FB-ικές» σωκρατικές αλογόμυγες; που να… τσιμπάνε αφυπνιστικά τους αρτινούς ιθύνοντες αλλά και να προτρέπουν τους απλούς συμπολίτες αρτινούς, να… σηκωθούν από τον καναπέ του εφησυχασμού, της ανοχής ή και της αδιαφορίας, για τα κακώς αρτινά τεκταινόμενα;

Όμως, κακά τα ψέματα, αλλά, αν δεν υπάρξει κατεπείγουσα ανάληψη ευθυνών από όλους μας τότε, με τις διαφορές που ορίζει η απόσταση των 2330 περίπου χρόνων, σε μία περιπέτεια ανάλογη της παρηκμασμένης Αθήνας του 307πχ θα δούμε να μπαίνει και η ιστορική Άρτα…

*email: akoliatsos@gmail.com




img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ