Υπάρχουν άραγε “ανάπηροι” στην Ελλάδα;

Γράφει η Θεοδώρα Τσόντζου *

Αθέατοι στους δρόμους οποιασδήποτε ελληνικής πόλης οι άνθρωποι με κινητικά προβλήματα. Αόρατοι, σχεδόν ανύπαρκτοι στις συνειδήσεις των “φυσιολογικών”. Παραμένουν έγκλειστοι στα σπίτια τους, καθώς εκτός από την έλλειψη υποδομών που θα διευκόλυναν την ευχερή πρόσβασή τους σε δημόσιους χώρους και υπηρεσίες, έχουν να αντιμετωπίσουν και τα εμπόδια που θέτει η ίδια η κοινωνία καλλιεργώντας και διαιωνίζοντας ρατσιστικές αντιλήψεις, στάσεις περιφρόνησης και καχυποψίας απέναντί τους.

Η αδυναμία του κράτους να επιβάλει την εφαρμογή των ισχύοντων νόμων (ακατάλληλα σταθμευμένα αυτοκίνητα και σκουπίδια σε πεζοδρόμια που ούτως ή άλλως δεν τηρούν τις κατάλληλες προδιαγραφές), η έλλειψη παιδείας, η απουσία ευαισθησίας των “φυσιολογικών” που θωρούν τους εαυτούς τους ως άτρωτους και αντιμετωπίζουν τους “ανάπηρους” με οίκτο και λύπηση, στερούν από τους ανθρώπους με κινητικά προβλήματα (και άλλες μορφές αναπηρίας) τα αυτονόητα δικαιώματα της πρόσβασης σε καθημερινές δραστηριότητες, της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής αποκατάστασης, της ψυχαγωγίας.

“Μαμή” της ψυχολογικής πίεσης που δέχονται οι ανάπηροι, λοιπόν, η κουλτούρα της απάθειας. Συντροφιά τους οι ελπίδες – φρούδες πολλές φορές – για ισότιμη μεταχείριση και δημιουργία υποδομών που θα τους επιτρέψουν την καθημερινή, λειτουργική και ανεμπόδιστη πρόσβασή τους στους δημόσιους χώρους. Μηχανισμός αυτοάμυνας τα όνειρά τους και η δήλωση μη παραίτησης από τη ζωή. Άμυνα απέναντι σε μια κοινωνία που εθελοτυφλεί στις υποχρεώσεις της και ερμηνεύει την αναπηρία ως μια προβληματική κατάσταση και ένα σύνολο αδυναμιών, παραβλέποντας το δυναμικό και τις ιδιαίτερες ικανότητες και ανάγκες των αναπήρων.

Προκειμένου να αρθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός και να αναπτύξουν τα άτομα με κινητικές δυσκολίες την αυτόνομη διαβίωση και την ανεξαρτησία, καθοριστικό ρόλο παίζει η στήριξη της οικογένειας, η θέληση και η προσπάθεια του ίδιου του ατόμου, η μέριμνα της πολιτείας και η ευαισθητοποίηση των αρμόδιων αρχών και των πολιτών, η αλλαγή νοοτροπίας, η καταστολή φαινομένων ετικετοποίησης και περιθωριοποίησης.

Η ιδανική κοινωνία – που μάλλον απέχει παρασάγγας από την ελληνική – προάγει την κοινωνική συνοχή και αντιμετωπίζει τους ανθρώπους με σοβαρά κινητικά προβλήματα ως δημιουργικά, ενεργά μέλη της που έχουν να προσφέρουν τα μέγιστα στο κοινωνικό γίγνεσθαι δρώντας σε ένα περιβάλλον ισοτιμίας, αλληλεγγύης, σεβασμού της διαφορετικότητας, αμοιβαίας κατανόησης, αγάπης και συνεργασίας.

Η ιδανική κοινωνία “αφουγκράζεται” τις ανάγκες όλων. Μια τέτοια κοινωνία θεωρεί ΟΛΟΥΣ ανεξαιρέτως ως ζωτικά συστατικά της. Δημιουργεί συνθήκες και προϋποθέσεις για την προαγωγή της ψυχικής τους υγείας, την προσωπική και κοινωνική τους ανάπτυξη και ανέλιξη. Στηλιτεύει και αποτρέπει φαινόμενα ρατσισμού, στιγματισμού και κοινωνικού αποκλεισμού όσων τίθενται στο στόχαστρο λόγω της διαφορετικότητάς τους. Όσων είναι αποδέκτες της αρνητικής στάσης και της δυσανασχέτησης των “φυσιολογικών”. “Φυσιολογικοί” αλλά ταυτόχρονα και “ανάπηροι” ελλείψει παιδείας. Συνάμα και ανθρωπιάς...

* Η Θεοδώρα Τσόντζου είναι εκπαιδευτικός