«Στοιχειωμένη Ήπειρος ΙΙΙ»: Κ. Σχισμένου, Εκδόσεις Πηγή 2025

Τα υλικά που ζυμώθηκαν και οι τρεις τόμοι της «Στοιχειωμένης Ηπείρου» είναι: Με τρόμο και με φόβο για το άγνωστο και το άλογο, τον μύθο και τον ψίθυρο, που τόσα στόματα τον πήραν μαζί τους χωρίς επιστροφή και χάθηκαν πολλά συμβάντα, ιστορίες, ανθρώπινες ζωές και αδικίες που αφάνισαν παιδιά, γυναίκες, οικογένειες, ευτυχίες. Η Ήπειρος είναι μια άπειρη χώρα με τη δική της άγραφη νομοθεσία και σκληρούς κανόνες, που οδηγεί σε γκρεμούς και χαράδρες έτοιμη να σπρώξει τα αδύναμα μέλη της στον δικό της Καιάδα. Η «Στοιχειωμένη Ήπειρος» φωτίστηκε έστω και για λίγο, έστω και αμυδρά, πριν ξανακυλιστεί στο δικό της μοναδικό, πηχτό σκοτάδι.
Η Συλλογή «Στοιχειωμένη Ήπειρος ΙΙΙ» περιλαμβάνει δεκαοκτώ διηγήματα μερικά ακόμη και δύο σελίδων, μικρά αλλά πολυδιάστατα, που μόνο «μικρά» δεν είναι στο περιεχόμενό τους, δυνατά, κρυστάλλινα, διάφανα, αιχμηρά. Περιλαμβάνει συναφή κείμενα, κείμενα δηλαδή ομόθεμα ή έστω με κοινό νήμα ή κλίμα, που συνθέτουν μια κοινή αίσθηση του κόσμου της Ηπείρου και δεν είναι απλώς γραμμένα το ίδιο διάστημα, κερδίζουν τον αναγνώστη και προσθέτουν ως ενιαία ματιά αισθητική αξία στο βιβλίο.
Πολλοί ήρωες, ή μάλλον αρνητικοί ήρωες και ηρωίδες ή αντιήρωες που πίσω από την ψυχρή τους αντίδραση κρύβονται ηφαιστειογενείς εντάσεις και άρρητα απωθημένα, που κοχλάζουν υποδόρια.
Γεγονότα και ιστορίες ντύνονται με λέξεις-λέξεις συγκίνησης, λέξεις αγανάκτησης, λέξεις ποίησης, λέξεις λογοτεχνίας και άλλες, αλλά πάντα εύστοχες λέξεις.
«Το Λιοστάσι» είναι μια ιστορία φθόνου και ζήλιας, ενώ η « Μαύρη Τσάντα» και το «Κραγιόν» αποκαλύπτουν τις σκοτεινές ψυχές γυναικών που πιστεύουν πως μπορούν να ελέγξουν και να κερδίσουν τον κόσμο όλο με την καλά οργανωμένη κακία τους. «Η στοιχειωμένη ώρα »είναι η ώρα που γεννιούνται τα μικρά θαύματα του ουρανού, όπου το ροζ δικαιώνεται στο γκρι, το κίτρινο γίνεται πορτοκαλί και η σκέψη ισορροπεί ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Το «Εκείνη» και το «Ταξίδι», η «Δασκάλα», το «Χωριό» και το «Σκαλί» αποτυπώνουν μια Ελλάδα που ίσως δεν έχει αλλάξει όσο νομίζουμε, αν και προσπαθούμε ακόμη, με τρόπους όπως η γραφή. Και το «Χρέος», όπως και το «Για Λίγο Φως», μιλούν για μαρτυρίες, για χρέη άσβεστα, για ανθρώπους που παλεύουν με το σκοτάδι μέσα τους και γύρω τους.
Το «Στοιχειωμένη Ήπειρος ΙΙΙ» είναι μια λογοτεχνία που δεν αναπαύεται, δεν κατευνάζει, αλλά ταράζει, προκαλεί και τελικά συγκινεί.
Δεκαοκτώ διηγήματα, ψηφίδες ζωής, δεκαοκτώ σκληρές στιγμές, ιδωμένες με προσεκτική ματιά και δοσμένες λιτά, με ενδιαφέροντα χειρισμό της γλώσσας. Με ποιητικότητα και ρυθμό, με τρυφερότητα και ανατροπές στο τέλος, με παραμυθικά στοιχεία που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Επαναλήψεις λέξεων και φράσεων συνδέουν εσωτερικά την αφήγηση. Δραστικές παρομοιώσεις ενεργοποιούν εικόνες στο μυαλό. Μεγάλη γκάμα συναισθημάτων για τις ηρωίδες αλλά και για τον αναγνώστη (ένταση, αμηχανία, λύπη, ευγνωμοσύνη, οίκτος, φόβος, πόνος, κακία, μίσος, έκπληξη, έκσταση, αμφιβολία, πίστη, μοναξιά, ξενιτιά, ξόρκια, μελαγχολία, συμπάθεια, ζήλεια, αγάπη, πάθος, έρωτας, αφοσίωση, γαλήνη…). Αντιθέσεις και κλιμακωτά.
Πεζογραφήματα με ποιητικές αποχρώσεις, που ισορροπούν εξαίσια ανάμεσα στο γήινο και το φανταστικό.
Το φως και το σκοτάδι, ιδιαίτερα το σκοτάδι, τα μαύρα μεσάνυχτα και η πυκνή ομίχλη, αναφέρονται επανειλημμένως, αλλά και ο χρόνος γενικά ανήκει στα θέματα που απασχολούν την Κατερίνα Σχισμένου.
Άνθρωποι ψάχνουν τον δρόμο τους, τον βρίσκουν, για να τον ξαναχάσουν. Δημιουργούν σταθερές και τις ανατρέπουν. Οργανώνουν τη ζωή μέσα από το όνειρο, αναζητούν τις αρχέγονες ρίζες σε τόπο φανταστικό, χαοτικό και λαβυρινθώδη. Ταξίδια της ψυχής με το συνειδητό, το ασυνείδητο και το υποσυνείδητο σε αγαστή συνύπαρξη. Μαγικός ρεαλισμός και παραμυθική ατμόσφαιρα.
Το ταξίδι των ηρωίδων θα συνεχιστεί γιατί οι στοιχειωμένες, οι διαολοκουνημένες και οι αλαφροϊσκιωτες της Ηπείρου μετατρέπουν με μαγικό τρόπο το βίωμα σε γνώση/επίγνωση και μάχονται για την εξάλειψη των προκαταλήψεων, των επικρίσεων, της κάθε μορφής οικογενειακής βίας.
Μεστές, συναρπαστικές ιστορίες καθώς περνάνε, αθόρυβα θα λέγαμε, από την μια ηρωίδα των διηγημάτων στην άλλη, σχηματίζουν, βελονιά τη βελονιά, το κέντημα της ιστορίας που αφηγούνται στη Στοιχειωμένη Ήπειρο ΙΙΙ.
Τελικά ποιος τόπος χωρά τον άνθρωπο, ποια είναι ανθρώπινη πολιτεία; Δεν ξέρω που να ζήσω…
Ποιος θα δώσει λίγο φως εδώ; Για λίγο φως…
Το γράψιμο της Κατερίνας Σχισμένου είναι λιγόλογο, απλό, καθημερινό, κουβεντιαστό και υπαινικτικό, χωρίς έτοιμες απαντήσεις. Για να συμπληρώνει ο αναγνώστης, με τις δικές του εμπειρίες και με τη δική του φαντασία, αυτά που διαβάζει.
Ένα πραγματικά ξεχωριστό βιβλίο.
Ένα βιβλίο που συνδυάζει την ευαισθησία με την πρόκληση, την ωμή εξομολόγηση με τη βαθιά ποιητικότητα.
Πραγματικά υπέροχα διηγήματα, που σου ζεσταίνουν την ψυχή.
Εξαιρετικά διηγήματα.
Διαβάστε τα.
Η Αικατερίνη Σχισμένου γεννήθηκε στην Άρτα και μεγάλωσε στο Βερολίνο την εποχή που ήταν χωρισμένο στα δύο. Ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην Ψυχολογία, Φιλοσοφία και Προσχολική Αγωγή στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Κατέχει άριστα τη Γερμανική Γλώσσα (Maximilian Universit ät München) και έχει ειδικευτεί στην Ειδική αγωγή (Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πανεπιστήμιο Αιγαίου) και τη Διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας ως δεύτερη ξένη γλώσσα (Πανεπιστήμιο Αιγαίου). Επιπλέον διαθέτει μεταπτυχιακές σπουδές στην πολιτιστική διαχείριση (Μ.Α. Πανεπιστήμιο Κύπρου) και στις Σλαβικές σπουδές (Μ.Α. ΑΠΘ). Έχει εργαστεί τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική εκπαίδευση, σε προγράμματα διασυνοριακά προώθησης του τοπικού πολιτισμού και κληρονομιάς (Interreg- Hermes). Παράλληλα δραστηριοποιείται στον χώρο της αρθρογραφίας και τα πολιτιστικά δρώμενα. Το 2020 εκδόθηκε το πρώτο της λογοτεχνικό βιβλίο, «Στοιχειωμένη Ήπειρος Ι», το 2022 το «Στοιχειωμένη Ήπειρος ΙΙ» από τις εκδόσεις Πηγή, καθώς και μια μονογραφία «Ελένη Αγγελίνα Δούκαινα, μεταξύ ιστορίας και λογοτεχνίας» το 2023. Επιπλέον έχει γράψει θεατρικούς μονολόγους όπως «Το σκονισμένο μπαούλο», «Ελένη Αγγελίνα, μια πριγκίπισσα της Άρτας», «Η μητέρα του κάλφα».
Κώστας Α. Τραχανάς
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ