Η Πολίν Ντρεφίς (γενν. 1969) είναι δηµοσιογράφος και συγγραφέας βραβευµένων µυθιστορηµάτων. Το έργο της περιλαµβάνει τα βιβλία Le père et l’enfant se portent bien (2003), Robert Badinter, l’épreuve de la justice (2009), Immortel, enfin (2012, βραβεία: Mac Orlan, Deux Magots), Ce sont des choses qui arrivent (2014, βραβεία: Révélation – SGDL, Mémoire Albert Cohen). Το μυθιστόρημά της Γεύμα στα οδοφράγματα, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Ανδρέα Παππά, έδωσε την αφορμή για τη συζήτησή μας αυτή.

Ήθελα να προσεγγίσω τον Μάη του ’68 όχι από μια νοσταλγική σκοπιά, αφού δεν είχα ακόμη γεννηθεί, αλλά από μια κωμική σκοπιά. Όταν σκέφτεται κανείς εκείνη την εποχή, φέρνει στον νου του κυρίως τον πετροπόλεμο στο Καρτιέ Λατέν και την απεργία των εργοστασίων. Κανείς δεν σκέφτεται ότι ακόμα και τα ακριβά ξενοδοχεία, τα οποία είναι σύμβολο της πολυτέλειας και της αστικής τάξης, είχαν κάνει επανάσταση με τον δικό τους τρόπο: αυτό ήταν μια καλή αφετηρία για να επινοήσει κανείς μια κωμωδία για την πάλη των τάξεων.

Οι φοιτητές θεωρούσαν ότι η κοινωνία δεν τους άφηνε αρκετά περιθώρια ελευθερίας. Τη διακυβέρνηση της χώρας ασκούσε ένας ηλικιωμένος στρατηγός, που κατείχε την εξουσία ήδη δέκα χρόνια και δεν καταλάβαινε τις προσδοκίες τους. Αργότερα, οι εργάτες πήραν μέρος στην εξέγερση για να ζητήσουν αυξήσεις μισθών και περισσότερη αυτονομία στη δουλειά.

Πράγματι ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ είναι αυτός που ξεκίνησε την εξέγερση.

Αρχικά, η κυβέρνηση δεν υπολόγισε σωστά τη σημασία αυτού του κινήματος. Μόνον όταν στη χώρα ξεκίνησε γενική απεργία στις 13 Μαΐου, και όλη η Γαλλία παρέλυσε, οπότε διαφάνηκε ο κίνδυνος μιας γενικευμένης λαϊκής εξέγερσης, τότε η κυβέρνηση αντέδρασε. Ο στρατηγός Ντε Γκολ προκήρυξε εκλογές και τις κέρδισε.

Μετά τον Μάη του ’68, η πειθαρχία ήταν πιο ελαστική στα λύκεια και τα πανεπιστήμια, οι ποδιές καταργήθηκαν, τα μεικτά σχολεία έγιναν ο κανόνας.

Το προσωπικό του Meurice θέλησε με τον δικό του τρόπο να συμμετάσχει στο κίνημα. Το προσωπικό δεν κατέβηκε σε απεργία, αλλά κατέλαβε το ξενοδοχείο, δηλαδή ο διευθυντής εκδιώχθηκε και οι ιεραρχίες καταργήθηκαν. Τέθηκε σε εφαρμογή η «αυτοδιαχείριση», που είναι η κατεξοχήν ουτοπία του Μάη του ’68. Αυτό διήρκεσε μόνο τρεις ημέρες, αλλά οι τότε υπάλληλοι του ξενοδοχείου το θυμούνται ακόμη!

Το Meurice εξακολουθεί να υπάρχει και παραμένει ένα από τα πιο φημισμένα πολυτελή ξενοδοχεία του Παρισιού. Το επισκέπτονται πολλοί σταρ, ειδικά κατά τη διάρκεια των «εβδομάδων μόδας».

Το μυθιστόρημά μου βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Το βραβείο Ροζέ Νιμιέ απονεμήθηκε στις 22 Μαΐου 1968 στον Πατρίκ Μοντιανό. Ήταν το πρώτο λογοτεχνικό βραβείο που απονεμήθηκε σε έναν άγνωστο, που πολύ αργότερα θα λάβει το βραβείο Νομπέλ, κάτι που κανένας, βέβαια, δεν φανταζόταν εκείνη την ημέρα.

Αυτή η σύμπτωση γεγονότων μού φάνηκε σε μεγάλο βαθμό συμβολική: σε μια στιγμή όπου η Γαλλία περνούσε μια σοβαρή κρίση, όπου η κυβέρνηση μπορεί να έπεφτε, κανείς δεν σκέφτηκε να ακυρώσει την απονομή ενός λογοτεχνικού βραβείου, πράγμα που δείχνει τη σημασία της λογοτεχνίας για τους Γάλλους.

Το βιβλίο αυτό είναι πάνω απ’ όλα μια σάτιρα της γαλλικής λογοτεχνικής ζωής, όπου οι κριτές απονομής βραβείων δεν διαβάζουν πάντα τα βιβλία και όπου πολλοί συγγραφείς είναι «της προσκολλήσεως», ευχαριστημένοι που τους καλεί σε γεύμα μια Αμερικανίδα δισεκατομμυριούχος, την οποία μάλιστα χλευάζουν κιόλας.

Οι Ουσάροι ήταν μια ομάδα νέων συγγραφέων που, μετά τον πόλεμο, καθώς βαρέθηκαν τη στρατευμένη λογοτεχνία που υπερασπιζόταν ο Ζαν-Πολ Σαρτρ, επιδίωξαν να αποκαταστήσουν το ύφος και το ταλέντο - και αυτό αφορούσε ακόμη και συγγραφείς που είχαν συνεργαστεί με τους Ναζί. Ο ηγέτης τους ήταν ο Ροζέ Νιμιέ, που σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό δυστύχημα το 1962.

Ναι, αυτό το μυθιστόρημα σημείωσε μεγάλη επιτυχία στη Γαλλία και ενδιαφέρει μάλιστα τους κινηματογραφικούς παραγωγούς.

Ο Μάης του ’68 παραμένει μια μαγική ανάμνηση στο φαντασιακό των Γάλλων, μια παρένθεση ελευθερίας και φαντασίας. Κάποια συνθήματα ήταν φοβερά. Το αγαπημένο μου είναι: «Το οδόφραγμα κλείνει την οδό, αλλά ανοίγει τον δρόμο». Πολλές φορές την άνοιξη οι νέοι προσπάθησαν να επαναλάβουν αυτό το κίνημα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Η Μαϊλίς ντε Κερανγκάλ και ο Ερίκ Βουγιάρ είναι εξαιρετικοί.

Ατυχώς δεν γνωρίζω την Ελλάδα, παρότι έχω κάνει αρχαία ελληνικά επί οχτώ χρόνια στο σχολείο, αλλά επιτέλους θα την ανακαλύψω αυτό το καλοκαίρι!

Μετάφραση από τα γαλλικά: Θεόδωρος Βυζάς