Αναρτήθηκε στις:02-12-20 19:30

Ένα τρόπαιο που κερδίζεται με συνεχή αγώνα


Γράφει ο Βασίλης Ι. Κουτσούμπας*


Για την 3η Δεκεμβρίου Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες


Στην εποχή που ζούμε όπου ο κορoνοϊος έχει γίνει εφιάλτης για όλους μας και τα αλλεπάλληλα lockdown έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας όλοι προσπαθούμε να βρούμε τρόπους για την καλυτέρευση της, προσπαθώντας να μείνουμε συντονισμένοι στις συνήθειες που είχαμε και πριν. Ο δικός μου λοιπόν τρόπος να ξεφύγω από την σκληρή αλλά και συνάμα βαρετή μου καθημερινότητα, ελέω κορoνοϊού, είναι μια βόλτα στους δρόμους και τα στενά της πόλης μου με έναν φίλο. Στέλνοντας λοιπόν το καθιερωμένο 6 για να είμαι και τυπικός προς τον νόμο, ξεκινάω την περιήγηση μου ανιχνεύοντας τις ομορφιές που έχει η πόλη μας, παρεμπιπτόντως οι ομορφιές της είναι πολλές και έπρεπε να φτάσουμε στο σημείο αυτό για να τις αναζητήσουμε, γίναμε θεατές ενός άσχημου γεγονότος στο κέντρο της πόλης μας.

Για να μην κουράσω με διαφορές άσχετες πληροφορίες, που δεν έχουν νόημα θα αναφέρω λίγα και πολύ σημαντικά. Αυτό που αντίκρισαν τα ματιά μας με θλίβει αφάνταστα και με κάνει να αναρωτιέμαι σε τι κοινωνία ζούμε. Όμορφος ψηλός κύριος από τους επιφανείς άντρες της περιοχής μας, ονόματα και υπολήψεις δεν θίγουμε, με ένα αμάξι που σε θάμπωνε πραγματικά, έχει παρκάρει μπροστά από ένα σημείο πρόσβασης αναπήρων στο πεζοδρόμιο, για να αγοράσει κάτι στο φαρμακείο όπως ανέφερε αργότερα.

Εκείνη την ώρα μητέρα (μπορεί να ήταν και γιαγιά λόγο του μεγάλου της ηλικίας της, ας με συγχωρέσει για το σχόλιο μου αυτό) ενός παιδιού με κινητικά προβλήματα (το παιδί βρισκόταν σε καροτσάκι) προσπαθούσε να κάνει μαζί με το παιδάκι της, την καθιερωμένη βόλτα της στα στενά της πόλης μας. Τυχαία λοιπόν βρίσκομαι εκείνη την στιγμή στο σημείο και με μεγάλη θλίψη αντικρίζω όλο αυτό το θέαμα. Πραγματικά απορημένος με την κατάσταση που αντίκρισα και ρωτώντας την μαζί με τον φίλο μου αν θέλει να την βοηθήσουμε πήραμε μια απάντηση που ομολογουμένως δεν την περιμέναμε. Η εν λόγω κυρία λοιπόν μας απάντησε «ΟΧΙ παιδιά μου, ευχαριστώ πολύ ! Αλλά θα περιμένω να επιστρέψει ο ιδιοκτήτης για να τον ενημερώσω για την ασχήμια της πράξης του».

Μία κυρία, πραγματικά αξιαγάπητη και της αξίζουν συγχαρητήρια για την υπομονή της και για το μεγαλείο της, όχι μόνο δεν ήθελε να την βοηθήσουμε να ξεπεράσει τον σκόπελο που είχε μπροστά της αλλά ήθελε να δώσει και συμβουλές στον ανόητο κύριο. Για κακή της τύχη περίμενε πάνω από μισή ώρα για να κατέβει ένα δρόμο που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν πανεύκολο. Έπειτα και βλέποντας την να περιμένει υπομονετικά μπροστά στο αυτοκίνητο, της ανέφερα ότι θα της κάνω παρέα και θα περιμένω μαζί της για να λήξει αυτός ο Γολγοθάς. Περισσότερο θα έλεγα, ήθελα να αντικρίσω τα μούτρα αυτού του ανθρώπου βλέποντας όλο αυτό το θέαμα. Βέβαια το καλύτερο μας το φυλούσε για το τέλος που λένε. Ο κύριος αυτός ήρθε, αντίκρισε την κατάσταση, απόρησε με την στάση μας που δεν βοηθήσαμε την γυναίκα και ενώ η κυρία τον ρώτησε με μια απίστευτα λυπημένη φωνή μια λέξη «Γιατί», ο ίδιος ειρηνεύοντας την, της απάντησε «Κι αυτό γυμναστική είναι». Ένιωσα τόσο ντροπή εκείνη την ώρα που ήθελα να εξαφανιστώ από προσώπου γης.

Έτσι λοιπόν άδραξα την ευκαιρία από το ερέθισμα που μου δόθηκε και αποφάσισα να ξεκινήσω το σημερινό μου άρθρο. Η 3η μέρα του Δεκέμβρη, λένε, είναι η Παγκόσμια Ημέρα των Ατόμων Με Ειδικές Ανάγκες. Δεν θα κουράσω επαναλαμβάνοντας για πολλοστή φορά την άποψή μου για τις παγκόσμιες μέρες του οτιδήποτε. Θα ήθελα όμως να επισημάνω πως, αν μια μέρα χρειαζόταν οπωσδήποτε να υπάρχει, αυτή εδώ θα έπρεπε να είναι πρώτη στη λίστα. Το λέω αυτό διότι θεωρώ ότι δεν είμαστε όλοι έτοιμοι να δεχτούμε την αναπηρία ως κάτι το απόλυτα συνυφασμένο με τη ζωή και την καθημερινότητα. Πιστέψτε με δεν είναι κάτι παράδοξο ούτε κάτι το απίθανο να συμβεί. Οι συμπολίτες μας με αναπηρία δεν γεννήθηκαν όλοι τους με πρόβλημα ούτε υπήρξαν πάντοτε, σε όλη τους τη ζωή, όλοι τους, ανάπηροι. Μπορεί να συμβεί στον οποιοδήποτε. Ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να είχε βρεθεί στη θέση τους. Ακόμα κι εκείνοι, όμως, που με τη γέννησή τους επωμίσθηκαν αυτό το ρόλο, μη νομίζετε πως είναι παιδιά ενός κατώτερου θεού, άτομα που αξίζει να τα λυπόμαστε, γιατί δεν μπορούν να κάνουν όλα όσα μπορούν οι «κανονικοί», τάχα μου, άνθρωποι.

Η αντίληψη αυτή ήταν αρκετά διαδεδομένη στην κοινή γνώμη, όχι μόνο τον προπερασμένο αιώνα, αλλά ακόμα και μέχρι τα μέσα του προηγούμενου. Χρειάστηκε να περάσουμε τα 1990 για να καταλάβουμε όλοι πως τα άτομα με αναπηρία μπορούν να είναι θησαυρός έμπνευσης και παραγωγικότητας για μια κοινωνία. Μέχρι τότε οι περισσότερες οικογένειες, απ’ όσες περιλάμβαναν μεταξύ των μελών τους και κάποιον ανάπηρο (κινητικά, νοητικά, αισθητηριακά), προσπαθούσαν να κρύψουν το λεγόμενο πρόβλημα. Η αναπηρία αντιμετωπιζόταν σαν βάρος, σαν κάτι ενοχλητικό που άξιζε μόνο τη λύπη και τον οίκτο. Ίσως να ήταν αποτέλεσμα μιας ευρύτερης κοινωνικής αντίληψης ότι θα πρέπει να είσαι δυνατός σωματικά για να μπορέσεις να σταθείς στις απαιτήσεις που πρόσταζε η κοινωνία. Λίγοι ήταν αυτοί που στόχευαν στην αξιοποίηση του μυαλού των ανθρώπων με αναπηρία και ακόμα λιγότεροι εκείνοι που τους εμπιστεύονταν για υπεύθυνες θέσεις σε κάποια εργασία. Απαρχαιωμένες αντιλήψεις και αναχρονιστικές νοοτροπίες που επικρατούσαν εκείνη την εποχή.

Αργότερα, όμως, το κύμα αισιοδοξίας για ένα καλύτερο αύριο και η ανάγκη εκσυγχρονισμού σε διάφορους τομείς ήρθε να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά. Ιστορικές έρευνες αποδείκνυαν ότι η αναπηρία δεν αποτελούσε εμπόδιο για όσους είχαν τη θέληση και τις δυνατότητες να προχωρήσουν στη ζωή τους. Οι περιπτώσεις της Έλεν Κέλερ, του Λόρδου Βύρωνα, του Φραγκλίνου Ρούσβελτ άρχισαν να συζητούνται περισσότερο και σταδιακά άρχισαν δειλά-δειλά να ακούγονται οι πρώτες φωνές για την αναγκαιότητα της ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνική ζωή και την εργασία. Η κοινωνική ενσωμάτωση δεν είναι κάτι εύκολο, αλλά αποτελεί μακρόχρονη και επίπονη διαδικασία, και επιτυγχάνεται με διαφόρους τρόπους.

Δεν αποτελεί απλή διαδικασία όπου τα Άτομα Με Ειδικές Ανάγκες εντάσσονται σε μια ομάδα και σταδιακά ενσωματώνονται μόνα τους. Ενσωμάτωση δεν σημαίνει υποταγή επιμέρους ατόμων ή ομάδων σε υπάρχουσες δομές. Ενσωμάτωση σημαίνει αμοιβαίες διαδικασίες, αλληλοκατανόηση, αλληλεπίδραση, και γίνεται αντιληπτή με την κοινωνικοποίηση. Πρόκειται για μια προοδευτική διαδικασία που στόχο έχει να αναδείξει το δικαίωμα να είναι κάποιος διαφορετικός και να γίνεται αποδεκτός παρά τη διαφορετικότητα και τις ανεπάρκειές του από όλους τους άλλους, και μαζί να μαθαίνουν, να αναπτύσσονται και να συμβιούν. Είναι διαδικασία που πρέπει να ξεκινά και να στηρίζεται με τη γέννηση. Η αποδοχή του ειδικού παιδιού θα πρέπει να ξεκινάει από την οικογένεια και μετά να μεταλαμπαδεύεται σε όλους τους συμβιούντες. Η κοινή ζωή και ο καθημερινός συγχρωτισμός δεν αφήνουν περιθώρια για την ανάπτυξη διακρίσεων.

Πόσο εύκολο είναι να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, εν έτη 2020, ακόμα και στην κοινωνία μας, όπου λαμβάνουν χώρα τέτοια περιστατικά; Θα έλεγα ότι δεν είναι κάτι που γεννιέται εκ του μηδενός, αλλά ένα τρόπαιο που κερδίζεται με συνεχή αγώνα και σημαντική προσπάθεια. Χρειάζεται να κοιτάξουμε μέσα μας πολύ βαθιά για να αντιληφθούμε ότι μπορούμε να προσφέρουμε τον ίδιο μας τον εαυτό στους συνανθρώπους μας με αναπηρία. Ίσως να δυσκολευτούμε, στην αρχή, να μην τους κοιτάζουμε με οίκτο ή να μην πέφτουν τα μάτια μας πάντοτε επάνω στο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους. Μπορεί να συναντήσουμε δυσχέρειες στο να εξαλείψουμε τις κακές μας συνήθειες όπως ο κύριος με το περιστατικό παραπάνω. Όταν όμως καταφέρουμε να πραγματοποιήσουμε όλα αυτά τότε θα μπορούμε να πούμε ότι έχουμε κάνει ένα ουσιαστικό βήμα για μία καλύτερη κοινωνία κι ένα πιο ανθρώπινο αύριο. Αρκεί να προσπαθήσουμε, και ας αποτύχουμε στην αρχή. Γιατί πίσω από κάθε αποτυχημένη προσπάθεια κρύβεται η επιτυχία, αρκεί να μην παραιτηθείς. Τότε και μόνο τότε, μπορεί να ακούσουμε και τους πολιτικούς μας να μιλούν και να ενεργούν για τους συνανθρώπους μας με ειδικές ανάγκες όχι μόνο στην επέτειο της Παγκόσμιας Ημέρας, αλλά και στην καθημερινότητα.

*Ο Βασίλης Ι. Κουτσούμπας είναι Φιλόλογος Med c. Ειδικής Αγωγής



img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ